Từ ngày 01/04/2026, Luật 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực. Với người không chuyên luật, điều quan trọng không phải là nhớ từng điều khoản, mà là hiểu rằng các thủ tục và cách quản trị tài sản sở hữu công nghiệp của doanh nghiệp cần được rà soát lại theo khung pháp lý mới
Hiểu đơn giản: vì sao một lần sửa luật lại liên quan đến doanh nghiệp?
Sở hữu trí tuệ không chỉ là chuyện “đi đăng ký một cái tên”. Trong doanh nghiệp, nó có thể nằm ở nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng, bí mật kinh doanh, quy trình kỹ thuật và nhiều tài sản vô hình khác. Khi luật thay đổi, cách nộp đơn, theo dõi quyền, xử lý thủ tục hay thực thi quyền cũng có thể thay đổi theo. Vì vậy, doanh nghiệp đang sở hữu hoặc chuẩn bị tạo ra các tài sản này nên xem đây là dịp kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ IP của mình.
Khung pháp lý hiện hành cần nhìn theo một bộ, không phải một văn bản
Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/04/2026. Cùng thời điểm, các văn bản hướng dẫn về sở hữu công nghiệp cũng được cập nhật, trong đó có Thông tư 10/2026/TT-BKHCN và các nghị định sửa đổi Nghị định 65/2023/NĐ-CP. Điều này có nghĩa là khi xử lý một thủ tục cụ thể, doanh nghiệp không nên chỉ đọc một bài tóm tắt trên mạng mà cần kiểm tra cả luật và văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực.
Doanh nghiệp nên làm gì ngay?
Bước đầu tiên là lập danh mục tài sản trí tuệ đang có: nhãn hiệu nào đã đăng ký, bằng độc quyền nào còn hiệu lực, kiểu dáng nào đang sử dụng, hợp đồng nào liên quan đến chuyển giao hoặc cấp phép. Sau đó, kiểm tra người đứng tên, thời hạn gia hạn, phạm vi bảo hộ và tình trạng sử dụng thực tế. Với tài sản mới, nên tra cứu trước khi công bố hoặc tung ra thị trường. Với tài sản đang khai thác, nên kiểm tra hợp đồng để tránh tình trạng “doanh nghiệp dùng nhưng quyền lại đứng tên cá nhân”.
Điều cần tránh
Sai lầm phổ biến là nghĩ rằng luật mới chỉ ảnh hưởng đến bộ phận pháp chế. Trên thực tế, marketing đặt tên sản phẩm, R&D tạo công nghệ, thiết kế tạo kiểu dáng, nhân sự quản lý hợp đồng lao động và ban lãnh đạo quyết định M&A đều có thể tạo ra hoặc tác động đến tài sản trí tuệ. Một quy trình IP tốt cần liên kết các bộ phận này.
Điều cần nhớ
- Kiểm kê danh mục IP ít nhất mỗi năm một lần.
- Theo dõi mốc gia hạn và thay đổi chủ sở hữu.
- Đối chiếu quy trình nội bộ với văn bản có hiệu lực từ 01/04/2026.
Nguồn tham khảo chính
- Luật 131/2025/QH15 sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ (hiệu lực 01/04/2026) – https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=216511&org=&pageid=27160
- Thông tư 10/2026/TT-BKHCN về thi hành pháp luật SHTT – https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=217533&pageid=27160&typegroupid=6
- Nghị định 65/2023/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, hợp nhất năm 2026 – https://vanban.chinhphu.vn/?classid=0&docid=218667&pageid=27160
