RCEP không phải hiệp định mới ký trong năm 2026. Hiệp định được ký năm 2020 và có hiệu lực đối với Việt Nam từ 01/01/2022. Tuy vậy, khi doanh nghiệp Việt mở rộng kinh doanh trong khu vực RCEP, vấn đề sở hữu trí tuệ vẫn rất thực tế: tên thương hiệu có được bảo hộ ở thị trường đích hay chưa, sản phẩm có xâm phạm quyền của người khác hay không, và doanh nghiệp có đủ giấy tờ để chứng minh quyền của mình hay không.
RCEP liên quan gì đến sở hữu trí tuệ?
RCEP có một chương riêng về sở hữu trí tuệ. Với doanh nghiệp, có thể hiểu đơn giản rằng thương mại xuyên biên giới không chỉ là vận chuyển hàng hóa; doanh nghiệp còn mang theo nhãn hiệu, thiết kế, công nghệ, nội dung và dữ liệu. Nếu phần “vô hình” này không được chuẩn bị, hàng hóa có thể vào được thị trường nhưng thương hiệu lại chưa được bảo vệ.
Một nhãn hiệu ở Việt Nam không tự động được bảo hộ ở mọi nước
Quyền nhãn hiệu mang tính lãnh thổ. Doanh nghiệp đã có văn bằng tại Việt Nam vẫn cần cân nhắc đăng ký ở các thị trường muốn kinh doanh. Nếu có kế hoạch đi nhiều nước, Hệ thống Madrid có thể là một con đường để nộp đơn quốc tế trên cơ sở nhãn hiệu gốc, nhưng mỗi thị trường vẫn có quyền xem xét theo pháp luật của họ.
Trước khi xuất khẩu, nên kiểm tra ba lớp
Lớp thứ nhất là quyền của chính mình: nhãn hiệu, kiểu dáng, sáng chế, bản quyền. Lớp thứ hai là nguy cơ xâm phạm quyền của người khác tại thị trường đích. Lớp thứ ba là hợp đồng: ai sở hữu khuôn mẫu, bao bì, hình ảnh, phần mềm, công thức hoặc dữ liệu nếu có đối tác cùng phát triển. Ba lớp này giúp doanh nghiệp giảm rủi ro phải đổi tên, đổi bao bì hoặc dừng bán hàng sau khi đã đầu tư thị trường.
Cách tiếp cận dễ nhớ
Hãy xem sở hữu trí tuệ như “hộ chiếu pháp lý” của tài sản vô hình. Đi càng xa, càng cần chuẩn bị sớm. Việc kiểm tra nên thực hiện trước khi ký với nhà phân phối, trước khi tham gia hội chợ quốc tế và trước khi công bố sản phẩm mới.
Điều cần nhớ
- RCEP có hiệu lực với Việt Nam từ 01/01/2022.
- Đăng ký tại Việt Nam không đồng nghĩa được bảo hộ toàn khu vực.
- Xuất khẩu nên đi cùng chiến lược bảo hộ nhãn hiệu và thiết kế.
Nguồn tham khảo chính
- Bộ Công Thương – Văn kiện và thời điểm RCEP có hiệu lực – https://fta.gov.vn/index.php?id=450&r=site%2Fcontent
- WIPO – Madrid System Members – https://www.wipo.int/en/web/madrid-system/members/index
