Đây là tình huống minh họa: một doanh nghiệp thiết kế ghế có hình dáng đặc trưng, đầu tư chụp ảnh và quảng bá. Sau vài tháng, thị trường xuất hiện sản phẩm rất giống với giá thấp hơn. Nếu doanh nghiệp đã chuẩn bị quyền từ đầu, khả năng xử lý sẽ tốt hơn nhiều.
Trước khi sản phẩm ra mắt
Doanh nghiệp cần xác định phần nào của thiết kế tạo sự khác biệt, kiểm tra khả năng bảo hộ và cân nhắc nộp đơn trước khi công bố rộng. Đồng thời, hợp đồng với xưởng gia công cần cấm sử dụng bản vẽ/khuôn cho khách hàng khác.
Khi phát hiện sản phẩm giống
Không nên chỉ chụp màn hình rồi đăng mạng tố cáo. Cần thu thập chứng cứ có nguồn và thời điểm rõ ràng, đối chiếu phạm vi quyền, xác định bên bán, bên sản xuất nếu có thể, sau đó chọn cách xử lý phù hợp.
Vai trò của kiểu dáng
Văn bằng kiểu dáng có thể tạo căn cứ pháp lý rõ hơn đối với diện mạo đã được bảo hộ. Tuy nhiên, kết quả xử lý còn phụ thuộc phạm vi quyền, mức độ tương tự và chứng cứ cụ thể. Vì vậy, chất lượng hồ sơ ban đầu rất quan trọng.
Bài học quản trị
Doanh nghiệp sản phẩm vật lý nên đưa “IP checkpoint” vào quy trình phát triển: trước prototype cuối, trước gửi khuôn cho nhà máy và trước chiến dịch ra mắt. Chỉ một cuộc họp ngắn ở ba thời điểm này có thể phòng ngừa nhiều rủi ro.
Điều cần nhớ
- Bảo hộ trước khi ra mắt nếu phù hợp.
- Hợp đồng gia công phải kiểm soát bản vẽ và khuôn.
- Thu thập chứng cứ trước khi công khai tranh chấp.
Nguồn tham khảo chính
- Luật 131/2025/QH15 sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ (hiệu lực 01/04/2026) – https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=216511&org=&pageid=27160
- Nghị định 65/2023/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, hợp nhất năm 2026 – https://vanban.chinhphu.vn/?classid=0&docid=218667&pageid=27160
